10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı cevapları her sınıf ve düzeyden öğrencilerin ödevlerine yardımcı olması için paylaşıyoruz. 2019 2020 Eğitim öğretim yılı için okullarda okutulan 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı etkinlik cevapları için bu sayfayı baştan sona inceleyebilirsiniz. Daha iyi anlamanız için her bir etkinliği ayrı ayrı çözümledik. Eklenmesini ve düzeltilmesini istediğin yerler olursa yorum kısmından yazmayı unutmayın.

Sayfanın Cevapları:

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Battal Gazi Destanı Cevapları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Meb Yayınları 4. Ünite Destan Efsane  Sayfa 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159 Battal Gazi Destanı Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 152 Cevabı

1. “Cesurun bakışı, korkağın kılıcından keskindir.” sözünden ne anlıyorsunuz?

• Cevap: Atılgan insanın bakışında bile bir caydırma gücü vardır. Korkak kimse ise kılıcı nasıl tutacağını bilmediği için komik bir duruma düşer ve bunun sonucu olarak hasmını korkutamaz.

2. Milletlerin tarihinde “destan” kavramı sizce ne kadar önemlidir?

• Cevap: Her destan ait olduğu toplumun izlerini taşır. Destanlar oluştukları toplum hakkında tarihi bilgiler verir. Birçok toplum geçmişine ait olan pek çok unsuru destanları aracılığıyla öğrenir. Örneğin Göktürklere ait olan Bozkurt destanı Göktürk toplumunun yaşayışına Türk gelenek ve göreneklerine, onların yaşam tarzına ışık tutmaktadır. Destanlar ayrıca toplumların karanlık kalmış tarihine de ışık tutabilmektedir. Bu eserlerde anlatılan olayları toplumların hayata bakışını, yaşayış tarzını, sanata olan eğilimlerini, değer verdikleri kavramları gösteren çok önemli eserlerdir. Bir ülkenin destan sayısının çokluğu o ülkede var olan kültürel zenginliği de yansıtmaktadır.

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 157 Cevabı

1. • Kayser’in askerine korku düştü.
• Kâfir alaylarını tarumar etti.
• Orada ah edip aklı başından gitti.
Metinde geçen yukarıdaki cümlelerde altı çizili kelime gruplarının anlamlarını cümlelerin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi TDK’nin Türkçe Sözlük’ünden kontrol ediniz.

• Cevap:
• Korku düşmek: Endişelenmek, korkmak
• tarumar etmek: perişan, darmadağınık, karmakarışık bir duruma getirmek, dağıtmak, karıştırmak.
• ah etmek: acı ile içini çekmek, yakınma sesi çıkarmak, inlemek.

2. “Yüzünün suyunu yere döktü.” cümlesini metnin bağlamından hareketle açıklayınız.

• Cevap: Onurunu sarsacak kadar çok yalvarmak

3. Metinde Kayser’in elinden kurtulan Ahmed-i Tarran ve Mumlan-ı Gazi’nin, Seyyid Battal Gazi’yi görünce şaşırmalarının sebebini söyleyiniz.

• Cevap: Çünkü Battal Gazi’nin öldüğünü sanıyorlardı. Onun yüzünü görünce hem mutluluktan hem de şaşkınlıktan kalakalmışlardır. 

4. Okuduğunuz metnin anlatıcısını ve anlatıcının bakış açısını metinden örnek cümlelerle belirtiniz.

• Cevap: Üçüncü tekil şahıs anlatıcısı vardır. Anlatıcı hakim bakış açısına sahiptir. Çünkü bütün olayları bilmekte olacakları önceden söylemektedir.
• O gece sabaha değin mutluluktan gözlerine uyku da girmedi.

5. Metindeki kişilerin özelliklerini belirleyerek aşağıdaki şemalara yazınız.

Seyyid Battal Gazi: Yiğit, mert, dinibütün, akıllı, zeki, kılıktan kılığa giren biridir.
Bizans Kayseri: Haindir, korkaktır, Battal’ın her oyununa gelir, akılsızdır.
Ahmed-i Tarran: Yiğittir, ululardandır.
Mumlan-ı Gazi: Gazi ünvanı almıştır, yiğit bir savaşçıdır.
Emir Ömer: Emiru-l Azam Ömer Bey diye de bilinir. Malatya’da Battal Gazi’nin emirliğini yapmıştır.

6. • Müminlerin tekbiri yedinci kat gökyüzüne erişti.
• Seyyid onu dine davet etti.
Metinden alınan yukarıdaki cümlelerden hareketle metinde dinî değerlere ne şekilde yer verildiğini açıklayınız.

• Cevap: Metinde Battal Gazi’nin Müslümanlar için ne kadar önemli bir cahit olduğu ve İslam bayrağı için savaşmasından dolayı bütün askerin ve halkın dualarını aldığını görürüz. 

7. Okuduğunuz metinden o dönemin siyasi ve tarihî ögelerinin yansımaları ile ilgili çıkarımlarda bulununuz.

• Cevap:  Seyyid Battal Gazi’ye ait kahramanlık hikâyelerini içine alan bir eserdir. Battal Gazi, 8. yüzyılda Emevilerin Anadolu’da Bizanslılara karşı açtıkları savaşlarda “Battal” (kahraman) lakabıyla ün kazanmış Müslüman bir Arap kumandanı olup asıl adı Abdullah’tır. Bu Müslüman kumandan hakkında söylenen kahramanlık hikâyeleri ve menkıbeler, 11. yüzyıldan itibaren Türkler arasında büyük rağbet görmeye başlamış ve Battal Gazi, gazi-velî hüviyetiyle yüceltilerek destan kahramanı haline getirilmiştir.

8. Metinde geçen zaman ve mekân ifadelerini belirleyiniz.

• Cevap: 
• Mekan: Musa’nın kendisine Malatya’ya gidip Battal Gazi’ye durumu haber vermesini istediğini belirtir.MALATYA
• Zaman: Gece vakti erişti. Gece vaktinde siyasete oturmuşlar
• Mekan: gece vaktinde kayserin çadırına geldi

9. Metinde yararlanılan anlatım biçimlerini ve düşünceyi geliştirme yollarını bularak aşağıdaki şemalara yazınız.

Anlatım Biçimleri: Öyküleyici Anlatım vardır. Betimlemelere başvurulmuştur.

Düşünceyi Geliştirme Yolları: Örnekleme, karşılaştırma vardır.

10. Metnin dil ve anlatım özelliklerini metinden hareketle belirtiniz.

• Cevap: Metin sade Anadolu Türkçesi ile yazılmıştır. Günlük halk dilinin özellikleri görülür. 

1. Aşağıda, okuduğunuz metinden bir parça verilmiştir. Bu parçada yer alan sıfatları belirleyiniz. Belirlediğiniz sıfatların altını çiziniz.

• Cevap: Seyyid Battal bunları hemen alıp o iki gaziyi kâfirlerin arasından dışarı çıkardı, bir tenha yeregötürdü. İkisinin de ellerini çözdü ve Ahmed-i Tarran’a: “Benim yüzüme dikkatli bak!” dedi. Ahmed- i Tarran bir kez Seyyid’in mübarek yüzüne baktı. Orada ah edip aklı başından gitti. Bir süre sonra gözünü açıp: “Ey âlemin sultanı! Bu gördüğüm rüya mıdır, yoksa hayal midir?” dedi. Seyyid hazret: “Ya Ahmed! Aklını başına getir. Ben Seyyid Battal Gazi’yim. Ölmedim, o dağdan inip bu denli hünerler gösteren benim.” dedi.

2. Aşağıdaki parça okuduğunuz metinden alınmıştır. Bu parçadaki tırnak işaretinin kullanım amacını belirterek metinden buna benzer örnekler bulunuz.

• Cevap: Konuşma metinlerinde vurgulanmak istenen aktarılmak istenen sözlerden önce ve sonra tırnak işareti kullanılır. 
• “İmkan yoktur. Benden başka kimse Battal’ı öldüremez.” dedi.
• Bir kez çağırıp: “Hey! Ne oluyor. Hiç korkmayın, Battal’ın ölümü bugün benim elimdedir. İsa Ruhullah öyle buyurdu.”
• “Tariyun onu Harcın’da ateşte yaktı.” dedi

Aşağıda Hıdırellez ile ilgili verilen efsaneyi Battal Gazi Destanı’yla tema, dil ve anlatım yönüyle karşılaştırınız.

• Cevap:
• Tema: Battal Gazi kahramanlık, Hıdırellez de ise Ölümsüzlük suyunu arama macerası işlenir. 
• Dil ve anlatım: İkisinde de sade bir dil vardır. Öykü dili kullanılmaktadır. 

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı cevapları her sınıf ve düzeyden öğrencilerin ödevlerine yardımcı olması için paylaşıyoruz. 2019 2020 Eğitim öğretim yılı için okullarda okutulan 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı etkinlik cevapları için bu sayfayı baştan sona inceleyebilirsiniz. Daha iyi anlamanız için her bir etkinliği ayrı ayrı çözümledik. Eklenmesini ve düzeltilmesini istediğin yerler olursa yorum kısmından yazmayı unutmayın.

Sayfanın Cevapları:

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Romanın Hikayeden Ayrılan Yönleri Cevapları

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Meb Yayınları 5. Ünite Roman Sayfa 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157  Romanın Hikayeden Ayrılan Yönleri Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 151 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Yaprak Dökümü romanındakine benzer olaylar günümüzde de yaşanabilir mi? Tartışınız.

• Cevap: Romandakine benzer olaylar günümüzde de yaşanabilir, bir ailenin yitirdiği değerler, bunun sebep olduğu dağılma ve yıkım yaşanabilir…

2. Romandaki değer yargıları günümüzde de geçerliliğini sürdürmekte midir? Tartışınız.

• Cevap: Romandaki değer yargıları günümüzde de geçerliliğini sürdürmektedir.

3. Modern hayat, roman kahramanlarınca nasıl anlaşılmıştır?

• Cevap: Modern hayat roman kahramanlarınca oldukça yanlış anlaşılmış, modernizmi sürekli eğlenmek, dans etmek ve sorumsuz bir hayat yaşamak olarak algılamışlardır.  Sosyal değişimle değerlerini yitirmişlerdir.

4. Yaprak Dökümü adlı metindeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.

• Cevap: 

Açık ileti 

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 152 Cevabı

5. Yaprak Dökümü adlı metnin tür özelliklerini belirleyiniz.

• Cevap: 
• Roman, olmuş ya da olması mümkün olayları kişi, yer, zaman bağlamında anlatan, hikâyeye göre daha uzun, anlatmaya dayalı bir türdür.
• Romanda, kahraman, mekân ve olaylar daha çok ve çeşitlidir.
• Romanlarda birden çok anlatıcı ve bakış açısı görülebilir.
• Romanlarda tasvirlerin yanı sıra tahliller de vardır.
• Romanda da öyküde de olay, kişi, yer ve zaman öğeleri vardır.
• Öyküden farklı olarak romanlarda bu öğeler daha ayrıntılı daha kapsamlı bir biçimde ele alınır. Romanda betimlemelere ve psikolojik tahlillere öyküden daha geniş yer verilir.
• Romanda olaylar, roman kahramanlarının karakter özellik­lerinden doğar.
• Romanların olay örgüleri olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerinden doğar.
• Serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur.
• Romanlar işlediği konulara göre; sosyal roman, serüven (macera) romanı, tarihi roman, egzotik roman, psikolojik roman (tahlil romanı), polisiye, biyografik ve otobiyografik roman gibi türlere ayrılır.

6. Metnin anlam özelliklerini etkileyen kültürel unsurları belirleyiniz.

• Cevap: 
• Sosyal değişimle birlikte bir  ailede meydana gelen  yozlaşma, yitirilen değerler
  Gelenek ve modernizm çatışması
  Modern hayatın yanlış algılanması
  Kuşak çatışması
  Evlilik kurumuna ilişkin değer ve yargılar

7. Yaprak Dökümü adlı romanın yazıldığı dönemle ilişkisini ve sonraki dönemlere etkisini değerlendiriniz.

• Cevap: 1930 yılında yayımlanan Yaprak Dökümü’nde, modernleşme sürecindeki Türk toplumunda sosyal değişimle yitirilen değerlerin Ali Rıza Bey ailesinde sebep olduğu dağılma ve yıkım anlatılmaktadır.  Sonraki dönemlerde de Doğu-Batı çatışması, sosyal değişimlerle birlikte bireydeki ve toplumdaki çözülme romanlarda işlenmiştir.

8. Yaprak Dökümü adlı romanda anlatıcının tutumunun olayların akışına ve metnin iletisine etkisini değerlendiriniz.

• Cevap: Romandaki anlatıcı 3.tekil kişidir. Anlatıcı ilahi bakış açısıyla. yaşanmış, yaşanan ve yaşanacak olan her şeyi bilir, görür ve duyar.  Bakış açıları, okuyucunun olay karşısındaki tavrını da etkiler. Olayları ve kahramanları daha net ve geniş bir şekilde kavramasına katkıda bulunur.

9. Metinde millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal ve tarihî ögeleri belirleyiniz.

• Cevap:  Metinde “sevgi, doğruluk, dürüstlük, namus, dayanışma” gibi değerlerler  ile kuşak çatışması, gelenek-modernite çatışması, sosyal değişim, yanlış Batılılaşma, yitirilen ahlaki değerler gibi sosyal ve tarihi ögeler  bulunmaktadır.

Öyküleme:

Betimleme:

a. Yaprak Dökümü adlı metinden öyküleyici ve betimleyici anlatım örnekleri bulunuz. Bulduğunuz öyküleme ve betimleme örneklerini tablodaki ilgili bölümlere yazınız.

• Cevap: 

  Öyküleme: Haftada iki gece dostlara danslı çay veriliyor, en aşağı iki üç gece de başkalarının davetine gidiliyordu. Aşağı sofa ile taşlık arasındaki camekân kaldırılmış, delik deşik duvarlar sarı yaldızlı bir kâğıt ile kaplanmıştı.Herkes misafirler için hazırlanan sofradan bir iki bisküvi, bir sandviç alır, ayak üstünde acele acele yerdi.Gramofon bütün gece çalar, çılgın kahkahalar, çığlık çığlığa boğuşmalar içinde durmadan dans edilir, temelinden sarsılıyor gibi olan evin harap tavanlarından tozlar yağardı.

• Betimleme: Ali Rıza Bey’in Bağlarbaşı’ndaki kendi gibi ihtiyar ve çürük evi eski mahrumiyetlerin acısını çıkarmak ister gibi çılgın bir neşe ve şenlik içinde…Davet akşamları taşlıktaki su küpü, sofadaki yemek masası ve daha başka hırdavat eşya mutfağa taşınıyor, yukarıdan kilimler, iskemleler, süslü yastıklar indirilerek bir kabul salonu dekoru ….Hayriye Hanım dolapları son bir defa altüst ederek kızına üç beş parça eşya bulmak …

b. Bulduğunuz öyküleme ve betimleme örneklerinin metne katkısını değerlendiriniz.

• Cevap: Anlatmaya bağlı metinlerde olmazsa olmaz öyküleme ve betimlemedir. Olay örgüsünün hakim olduğu metinlerde okuyucunun kafasında, zihninde canlanma, hayal gerçekleşmesi için mutlaka bu ikisi yapılmalıdır. Roman ve hikaye gibi türler bizlere bazı mesajlar verse de bunu olay üzerinden verirler. Olayın net anlaşılması da betimleme ve öyküleyici anlatım tekniğiyle olur. Bazen öyle romanlar okuruz ki yazar bizi esir alır, sanki romanın içindeymişiz gibi hissederiz. Bu durumda öyküleme ve betimleme çok iyi yapılmış demektir.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 153 Cevabı

1. Tarihî bir olayı konu alan bir romanda anlatılanlarla tarihî gerçeklik bire bir örtüşür mü? Tartışınız.

• Cevap: Tarihî bir olayı konu alan bir romanda anlatılanlarla tarihî gerçeklik bire bir örtüşmez. Romanlar kurmaca gerçekliğe sahip metinlerdir. Yazar tarihi bir gerçekliği kendi zihin dünyasında yeniden yorumlayarak, kurgulayarak kurmaca bir gerçeklik haline dönüştürür  ve bu gerçeklik tarihi gerçeklikle birebir aynı olmaz.

2. Millî Mücadele’nin Türk milleti açısından önemini belirtiniz.

• Cevap: 
  Milli Mücadele tam anlamıyla bağımsızlığımızı kazanmamızı sağlamıştır.

  Milli birlik ve beraberlikle yurdumuzun dört bir yanı düşmanlardan temizlenmiştir.
  Ülkemizin kurtuluşu milletin tüm unsurlarıyla mücadelesi sonucu olmuştur.

  Milli mücadeleyle ortak bir bilinç ve ruhla hareket edilmiştir.

  Milli mücadelenin başarıyla sonuçlanmasıyla Mustafa Kemal önderliğinde yeni bir devlet kurulmuştur

3. Millî Mücadele ile ilgili duygu ve düşüncelerinizi aşağıdaki görsellerden de yararlanarak ifade ediniz.

• Cevap: Milli Mücadele büyük zorluklar ve fedakarlıklarla yapıldı ve bu dillere destan mücadele sonunda bağımsızlığımızı kazandık.